ندای قم / یادداشت / عباس جعفری / کارشناس مسائل سیاسی؛ روز گذشته، شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامهای را با ۱۳ رأی موافق و ۲ رأی ممتنع (چین و روسیه) به تصویب رساند که حملات ایران به کشورهای منطقه را محکوم میکند. این رویداد، فارغ از محکومیت اولیه، لایههای تحلیلی عمیقتری را در خصوص مواضع قدرتهای جهانی و منطق دیپلماتیک پشت پرده آن آشکار میسازد.
هدف اصلی طرح و محور اصلی این قطعنامه، محکومیت حملات ایران به منافع کشورهای عربی است. این بدان معناست که در صورت اقدام ایران علیه منافع این کشورها، ۱۳ عضو شورا شامل کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی مخالف خواهند بود.
اما به جهت رفع شبهه چرایی رأی ممتنع به حای رأی مخالف (وتو) چین و روسیه باید این نکته کلیدی تبیین شود که اگر چین و روسیه رأی مخالف(وتو) میدادند، عملاً قطعنامه تصویب نمیشد و این میتوانست به عنوان چراغ سبزی تلقی شود مبنی بر اینکه این دو کشور با هرگونه اقدام ایران، چه علیه منافع کشورهای عربی و چه علیه منافع آمریکا و اسرائیل در منطقه، موافق یا بیتفاوت هستند. اما رأی ممتنع چین و روسیه معنایی ظریفتر و حسابشدهتر دارد. چین و روسیه بهترین کار ممکن را انجام دادند چون اگر وتو می کردند در واقع تاییدی بر این مورد بود که ایران به کشورهای عربی و نه پایگاههای آمریکایی حمله کرده است.
این رأی نشان میدهد که این دو کشور با محکومیت کلی حملات ایران به کشورهای عربی موافق نیستند یا حداقل تمایلی به همراهی با اجماع غربی و عربی در این خصوص ندارند. رأی ممتنع نوعی عدم همراهی و نه مخالفت با اصل قطعنامه است و تفسیر دقیق مواضع آن این است که چین و روسیه، حمله ایران به پایگاههای نظامی آمریکا و اسرائیل در کشورهای میزبان را محکوم نمیکنند و در حقیقت، این موضع نشانهای از حق ایران برای مقابله با حضور و نفوذ آمریکا و اسرائیل را در منطقه تلقی می کنند. به عبارت دیگر، آنها میان حمله به پایگاههای نظامی خارجی و حمله به منافع عمومی یا مردم کشورهای عربی تمایز قائل شده اند و در صورتی که ایران اقدام به حمله مستقیم به منافع یا خاک کشورهای عربی کند، رأی چین و روسیه موضع بررسی خواهد بود.
پیامهای پنهان این قطعنامه این است که تا میتوانید اسرائیل و پایگاههایی آمریمایی را درهم بکوبید. این در حالی است که قطعنامه ظاهراً به دنبال مهار ایران می باشد، رأی ممتنع چین و روسیه این سیگنال را ارسال می کند که غرب و متحدانش در تقابل با ایران، آنگونه که باید، یکپارچه نیستند و این امر میتواند به ایران جسارت بیشتری برای هدف قرار دادن منافع اسرائیل و آمریکا بدهد که در متن قطعنامه کمتر به صراحت به آن پرداخته شده و بیشتر تمرکز بر کشورهای عربی است.
در ضمن حساب پایگاههای آمریکایی جدا است و در حالی که حملات گسترده به کشورهای عربی ممکن است با واکنش منفی چین و روسیه روبرو شود اما هدف قرار دادن پایگاههای نظامی آمریکا و اسرائیل که نماد حضور نظامی غرب در منطقه تلقی میشوند، به عنوان اقدامی در جهت متعادلسازی منطقه و حق جمهوری اسلامی در دفاع از خود دیده شده است. این تفکیک، یک تاکتیک دیپلماتیک برای حفظ حداقل نفوذ چین و روسیه و در عین حال عدم همراهی کامل با بلوک غرب است. در خصوص پاکستان نیز اتخاذ موضع قوی در برابر ایران، میتوانست این کشور را در معرض فشارهای متقابل از سوی قدرتهای بزرگ و همسایگانش قرار دهد. بنابراین، پاکستان نیز ناگزیر به اتخاذ مواضعی محتاطانه و مبتنی بر حفظ حداقلی منافع خود بوده است.
هر چند تصویب قطعنامه شورای امنیت، یک پیروزی دیپلماتیک برای بلوک غرب و کشورهای عربی مخالف ایران محسوب میشود. با این حال، رأی ممتنع چین و روسیه، نشاندهنده شکاف عمیق در دیدگاههای جهانی نسبت به مسائل خاورمیانه و چگونگی مدیریت تنشها با ایران است. این رأی، به جای صدور یک اجازه مطلق برای حمله به هر هدفی از سوی ایران، نوعی سیگنال مشروط تلقی میشود که پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی منطقه را برجسته میسازد و ایران هم به خوبی این را می داند و در موضع گیری های مسئولین کشور در رابطه با جنگ رمضان کاملا مشهود بوده است.
نماینده ایران در سازمان ملل نیز، تصویب قطعنامه ضد ایرانی در شورای امنیت را ظلمی آشکار علیه کشورمان دانست واین قطعنامه را تحریف واقعیت دانست و گفت جمهوری اسلامی ایران، آن را به رسمیت نمیشناسد.
همچنین شورای امنیت سازمان ملل متحد همزمان با قطعنامه پیشنهادی روسیه برای توقف درگیریها میان آمریکا و اسرائیل با ایران و بازگشت فوری به میز مذاکره مخالفت کرد. قطعنامه پیشنهادی روسیه به شماره ۲۸۱۸ (۲۰۲۶) با ۴ رای موافق (چین، پاکستان، فدراسیون روسیه و سومالی ) در مقابل ۲ رای مخالف (لتونی و ایالات متحده) و ۹ رای ممتنع (بحرین، کلمبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، دانمارک، فرانسه، یونان، لیبریا، پاناما و بریتانیا) نتوانست آرای لازم را برای تصویب در شورای امنیت به دست آورد. روسیه و چین از قطعنامه یکجانبه شورای امنیت علیه ایران به دلیل نپرداختن به حملات اسرائیل و آمریکا بهشدت انتقاد کردند.
جمهوری اسلامی ایران در پی آغاز تجاوز نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی، پاسخی قاطع، هدفمند و متناسب به این اقدام ارائه داد. در چارچوب این پاسخ مشروع، مواضع نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی در شهرهای مختلف فلسطین اشغالی و همچنین پایگاهها و مراکز استقرار نیروهای آمریکایی در منطقه با حملات موشکی، پهپادی و هوایی دقیق هدف قرار گرفت.
مقامات رسمی جمهوری اسلامی ایران تاکید کرده اند این عملیاتها در چارچوب حق ذاتی دفاع مشروع طبق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و با هدف بازدارندگی، جلوگیری از تداوم تجاوز و تحمیل هزینه به متجاوزان انجام شده است. جمهوری اسلامی ایران هشدار داده است که هرگونه تداوم یا گسترش تجاوز، با پاسخی شدیدتر و گستردهتر مواجه خواهد شد.
شورا امنیت باید متجاوزان یعنی آمریکا و اسرائیل را وادار کند که فوراً تمامی حملات نظامی علیه ایران را متوقف کنند و پاسخگویی کامل برای این نقضهای فاحش حقوق بینالملل بشردوستانه و جنایات جنگی را تضمین کند.
