رحم و مدارا؛ نسخهای برای همدلی

ندای قم / یادداشت / سیدجواد حسینی/ فعال فرهنگی و اجتماعی؛ این روزها پیامی در فضای مجازی در حال انتشار است مبنی بر اینکه: «مالک محترم! سلام علیکم با عرض ادب و احترام ارزش منزل شما نسبت به ۳ سال گذشته حدوداً ۳ برابر شده، اما مستأجر محترم شما نه تنها حقوقش ۳ برابر نشده، بلکه خرج زندگیش ۳ برابر شده! کمی مدارا داشته باشیم. مبادا مستأجر، این ولینعمت ما، شرمنده خانوادهاش شود. همه چیز را به اقتصاد ربط ندهیم. مستأجر از جنس خود ماست؛ به خودمان رحم کنیم. «ارحم ترحم» خدا به شما برکت بده.»
صرفنظر از اینکه نویسنده این پیام چه کسی بوده و همچنین فارغ از اینکه محاسبۀ چندبرابریِ مطرحشده تا چه اندازه دقیق است، نکتهای که در آن مورد تأکید قرار گرفته، قابل تأمل است: در شرایط دشوار اقتصادی، روابط انسانی نباید صرفاً به محاسبات خشک و بیروح اقتصادی تقلیل یابد.
واقعیت آن است که بسیاری از مردم در سالهای اخیر با افزایش شدید هزینههای زندگی روبهرو بودهاند، در حالی که درآمدشان همپای این افزایش رشد نکرده است. در چنین شرایطی، اندکی مدارا، انصاف و درک متقابل میتواند فشار زندگی را برای بسیاری از خانوادهها قابلتحملتر کند.
موضوع البته تنها به رابطه مالک و مستأجر محدود نمیشود. این پیام در حقیقت یادآور یک اصل مهم اجتماعی است: ما در زندگی روزمره با انسانهایی سر و کار داریم که هر کدام با مشکلات و دغدغههای خود درگیرند. فروشندهای که اندکی انصاف به خرج میدهد، کارفرمایی که شرایط کارگر خود را درک میکند، طلبکاری که مهلتی بیشتر میدهد، یا حتی همسایهای که با مدارا رفتار میکند، همگی در شکلگیری فضایی انسانیتر در جامعه نقش دارند.
جامعه زمانی انسانیتر میشود که افراد آن احساس کنند در سختیها تنها نیستند. کمک به یکدیگر همیشه به معنای کمک مالی بزرگ نیست؛ گاهی یک گذشت کوچک، یک تخفیف، یا کمی صبر و مهربانی میتواند زندگی کسی را از فشار و اضطراب دور کند.
در فرهنگ اخلاقی و دینی ما نیز بر همین معنا تأکید شده است؛ «اِرحَمْ تُرحَمْ»؛ رحم کنید تا بر شما رحم شود. این جمله کوتاه در واقع دعوتی است به اینکه انسانها در روابط خود با یکدیگر، بیش از هر چیز انسانیت را در نظر بگیرند. شاید نتوانیم همه مشکلات اقتصادی را حل کنیم، اما میتوانیم با کمی همدلی و مدارا، زندگی را برای یکدیگر اندکی آسانتر کنیم.



