در آستانه چهلمین روز تشییع و تدفین آقای شهید ایران، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) با بازخوانی آرمانهای بنیادینِ تأسیس این مجموعه در سال ۱۳۶۸، گامهای راهبردی خود را برای استقرار هوش مصنوعی مولد در حوزههای پژوهشی محکمتر کرد.
به گزارش ندای قم ،حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی(نور) امروز سه شنبه 27مردادماه در گفت وگو با خبرنگاران ضمن تسلیت چهلمین روز تشییع و تدفین امام شهید امت و یاد شهدای جنگ تحمیلی سوم، در تبیین این حرکت تحولی، با یادآوری تأکیدات آن شهید والامقام مبنی بر ضرورت پیشگامی در فناوریهای نوین، از نهاییسازی «دستیار جامع علوم اسلامی» به عنوان ثمره چهار دهه مجاهدت فناورانه و تحقق عینی آن دوراندیشیِ تاریخی خبر داد.
روایت پیشتازی؛ نگاه راهبردی رهبر شهید به فناوری و تولد مرکز نور
وی «توجه ویژه به علم» را برجسته ترین ویژگی رهبر شهید در مسیر تمدن سازی دانست و تصریح کرد: از جمله ویژگیهای برجستهای که برای رهبر شهید میتوان برشمرد، اهتمام ویژهٔ ایشان به بحث علم و جایگاه آن است؛ با الهام از کلام امیرالمؤمنین(ع) که میفرمایند «العِلمُ سُلطان»، ایشان نقش این قضیه را در شکلگیری تمدن نوین اسلامی به عنوان آرمانی که برای جامعه ترسیم کرده بودند، کلیدی میدانستند.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: از ویژگیهای شاخص رهبر عزیز این بود که به بسیاری از ساختهای سختافزاری و نرمافزاری موردنیاز برای شکلگیری یک تمدن جدید وقوف کامل داشتند و نسبت به تأسیس و توسعهٔ آن اقدام میکردند. ایشان بسیاری از نهادها، ساختارها و جریانها را برای شکلگیری این تمدن بزرگ اسلامی و به تعبیر خودشان «تمدن نوین اسلامی» ایجاد کردند.
حجت الاسلام والمسلمین بهرامی ادامه داد: یکی از ابعادی که ایشان به آن توجه ویژه داشتند، استفاده از فنّاوریهای جدید، بهخصوص ابزارهای دیجیتال در مسیر تمدن اسلامی، بهویژه در حوزهٔ علوم اسلامی بود. شاید جذابترین نمود شروع این مسیر را بتوان در تولد مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی و مسیری مشاهده کرد که در قریب به چهار دهه رهبری ایشان طی شد.
نخستین جرقۀ تأسیس مرکزنور و حمایت حضرت آقای شهید
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) در تشریح داستان تأسیس این مجموعه خاطرنشان کرد: حدود سال ۱۳۶۷ و ۱۳۶۸ شمسی، تعدادی از دانشجویان و طلاب سعی کردند از فنّاوری دیجیتال که آن روز به صورت رایانه و کامپیوترهای ابتدایی در دسترس بود، بهشکل حداقلی برای علوم اسلامی استفاده کنند. آنها نمونههایی را در حوزهٔ رجال و کار موضوعی روی برخی مجلدات کتاب «بحارالأنوار» آماده کردند و سپس برای جلب حمایت و آغاز این مسیر، کار را به برخی نهادهای حوزوی و غیرحوزوی ارائه دادند.
وی افزود: در خلال این رفتوآمدها، یکی از جاهایی که برای ارائه کار خود بسیار کوشیدند، خدمت رهبر شهید در سال ۱۳۶۸ بود؛ یعنی اولین سال آغاز رهبری حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای. آنها فرصتی را طلب کردند و دوسه نفر از عزیزان برای ارائه کار خدمت ایشان رسیدند. در گزارشی که از آن جلسه موجود می باشد، آمده است که حضرت آقا از این کار استقبال کرده و تأکید بسیاری نمودند؛ همچنین به دوستان ما سفارش کردند که برای تداوم کار، طرحی ارائه دهیم تا آن را دنبال کنند.
حجت الاسلام والمسلمین بهرامی به خاطرهای از آقای دکتر علیرضا طالبپور، اولین مدیرعامل مرکز نور اشاره کرد و گفت: ایشان نقل میکرد که وقتی از جلسه بیرون آمدیم، زمان تعیین نکردیم که چه وقت طرح را بیاوریم، اما دوستان دفتر گفتند حالا بروید، چون حضرت آقا سرشان شلوغ است! ما نیز تصور کردیم باید منتظر بمانیم تا فرصت دوبارهای دست دهد. اما در فاصله کوتاهی، مجدداً از دفتر رهبری با آنها تماس گرفته شد که حضرت آقا پیگیر طرح استفاده از کامپیوتر در علوم اسلامی هستند و کار به کجا رسید؟
وی با بیان اینکه دوستان سریع کار را تکمیل کردند، افزود: آقای طالبپور نقل میکرد که ما برای تأخیرمان به شکلی توبیخ هم شدیم. یک جمله بسیار عجیب هم از آن جلسه نقل میکنند که نشاندهنده عمق نگاه رهبری است؛ ایشان در دومین جلسهای که دوستان خدمتشان رسیدند، فرمودند: «هر روزی که این کار به تأخیر بیفتد، خسارت است و شما باید با تعجیل این کار را دنبال کنید و به سرانجام برسانید.»
دکتر بهرامی تصریح کرد: این پیشبینی در سال ۱۳۶۸، با توجه به تحولات اینترنت و شگفتیهای هوش مصنوعی، بسیار درخور توجه است. به قول یکی از دوستان، سنگ بنای مرکز نور ده سال پیش از تأسیس شرکت گوگل گذاشته شده، که نشان از پیشتازی این مرکز دارد. همچنین نقل شده که در همان جلسه، ایشان مبلغی را برای تأسیس مرکز اختصاص دادند و در اولین اساسنامه، ریاست عالیه مرکز با شخص مقام معظم رهبری بود و ایشان توصیههای جالبی درباره استفاده از این فناوری داشتند.
وی تأکید کرد: ایشان در یکی از جلسات، ضمن اشاره به زحمت انتقال کتابها در گذشته، به داستان «ابوالفرج اصفهانی» اشاره کرده و فرمودند: «بیدار شو ابوالفرج! ببین که دنیا چقدر تغییر کرده است؛ الآن میتوان کتابخانه بزرگی را در یک هارد کوچک منتقل کرد.»
نظر رهبر شهید درخصوص رایانه و نرمافزارهای اسلامی
رئیس مرکز نور در اینباره گفت: نکته دوم که بسیار جذاب است، این است که مقام معظم رهبری شخصاً نسبت به استفاده از رایانه اقدام کردند و خودشان کاربر محصولات بودند. ایشان در جایی اشاره میکنند که «من خودم رایانه کوچکی دارم و کارها را با آن انجام میدهم.»
وی افزود: در جلسهای دیگر با اعضای هیئت امنا نیز تأکید کردند؛ «باید با این نرمافزارها انس بگیریم». ایشان میفرمایند: «من تا وقتی با این نرمافزار انس نگرفته بودم، احساس میکردم پیدا کردن مطالب از طریق کتاب برای من راحتتر است؛ ولی زمانی که کمکم با نرمافزار انس گرفتم، دیدم اینجا کار سهولت بیشتری دارد.» ایشان به استادان و طلاب توصیه میکردند انس با رایانه را جدی بگیرند، چراکه حتی خودشان در فقه از این نرمافزار بهره میبردند.
نگاه حضرت آقا به فضای مجازی و اینترنت
بهرامی تأکید کرد: نکته سوم این است که نگاه ایشان همواره روزآمد بود؛ اینگونه نبود که در نقطهای بمانند. آن روز که کامپیوتر آمد، مرکز را تأسیس کردند و وقتی گام دوم فناوری یعنی اینترنت رخ داد، شاهد بودیم که ایشان روی فضای مجازی و تأثیر آن به شدت تأکید داشتند.
استاد حوزه ودانشگاه افزود: ایشان شناخت درستی از تأثیرات فضای مجازی داشتند و بسیاری از اتفاقات آینده را پیشبینی کرده بودند. تأکید ایشان بر شکلگیری شبکه ملی اطلاعات در کنار بهرهمندی از اینترنت، بسیار متوازن و متعادل بود. این نگاه پایانش را میتوان در فضای هوش مصنوعی دید؛ ایشان پیشتر از دیگران برای حرکت کشور در این فضا تأکید کردند و هدفگذاری نمودند که ما باید جزء ده کشور برتر باشیم. همه اینها نشان میدهد نگاه رهبر چقدر دقیق، بهروز و مؤثر بود.
هدایت رهبری در چهار دهه فعالیت مرکز نور
بهرامی در تشریح دستاوردهای نوین مرکز نور گفت: با آن سنگ بنا و حمایتها، امروز بزرگترین و ارزشمندترین بانک اطلاعات علوم اسلامی را در مرکز نور شکل دادهایم؛ چه در حوزه معارف شیعی، چه میراث اهلسنت و چه علوم انسانی. محصولات ما روی سکوهای مختلف عرضه شده و با دانشگاههای بزرگ دنیا مشترک است.
وی افزود: نکته مهمی که در آن هستیم، استفاده از هوش مصنوعی است. تقریباً سرآمد چتباتهای هوشمند امروز در اختیار ماست؛ از چتبات احادیث گرفته تا تفاسیر و کتب اسلامی. اخیراً نیز یک «چتبات گفتوگو با رهبر شهید» آماده عرضه کردهایم که آثار و بیانات ایشان را در قالب یک چتبات عرضه میکند.
رئیس مرکز نور تأکید کرد: توفیق ما این بود که رهبر حکیم دیدگاههای خود را در شرایط مختلف بیان کردند و این میراثی است که کاربران میتوانند پاسخ سؤالات خود را با زبانی طبیعی و مستند به آثار ایشان دریافت کنند. این کار به مجموعه انتشارات انقلاب اسلامی ارائه شده که انشاءالله پس از تأیید نهایی، در اختیار عموم قرار خواهد گرفت.
خاطرهای از آخرین جلسه و دیدار با آقای شهید ایران
دکتر بهرامی در پایان به خاطرهای تأثیرگذار اشاره کرد و گفت: در آخرین جلسهای که حضوری خدمت ایشان رسیدیم، آقا از کارهای بینالمللی سؤال کردند و خودشان خاطرهای نقل کردند: «ما یک نماینده دانشگاهی در عربستان داشتیم؛ ایشان در یکی از بازدیدها به مقام معظم رهبری عرض کردند که بعضی از استادان دانشگاهی اهلسنت عربستان گفتهاند با آثار مرکزی که حضرت آقا تأسیس کردهاند، ما تازه با خیلی از اصول و معارف شیعه آشنا شدهایم که قبل از آن اطلاع نداشتیم.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: ما کموبیش از بازخوردها و حتی استبصار برخی افراد به واسطه این نرمافزارها باخبر بودیم، اما نقل این جمله از زبان مقام معظم رهبری برای ما بسیار جذاب و ماندگار شد. امیدواریم میراثدار خوبی برای مسیری باشیم که حضرت آقا ترسیم کردند و انشاءالله تحت رهبری حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای(حفظالله)، این مسیر را تا رسیدن به تمدن نوین اسلامی و زمینهسازی برای ظهور حضرت حجت(عج) دنبال کنیم.
