نگاهی به کارنامه درخشان علمی و اجرایی دکتر محسن کمالیان

آیین تشییع و تدفین پیکر دکتر محسن کمالیان، عضو هیئت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله و از چهره‌های ماندگار در حوزه مهندسی ژئوتکنیک و صدرپژوهی، عصر روز سه‌شنبه با حضور جامعه علمی، دانشگاهی و ارادتمندان این استاد فقید در قم برگزار شد.
به گزارش ندای قم، پیکر این استاد فرهیخته پس از برگزاری آیین وداع در مسجد مسلم‌بن‌عقیل، بر روی دستان همکاران، شاگردان و دوستدارانش تا گلزار شهدای «علی‌بن‌جعفر(ع)» تشییع و در خانه ابدی آرام  گرفت.
دکتر محسن کمالیان که از سرمایه‌های علمی ارزشمند کشور در مهندسی زلزله و ژئوتکنیک به شمار می‌رفت، طی سال‌های متمادی فعالیت حرفه‌ای، نقشی بی‌بدیل در آموزش، پژوهش و توسعه دانش مهندسی ایران ایفا کرد. وی دانش‌آموخته مهندسی عمران دانشکده فنی دانشگاه تهران بود که مقاطع کارشناسی (۱۳۶۷)، کارشناسی ارشد (۱۳۷۰) و دکتری (۱۳۸۰) خود را در همین دانشگاه با موفقیت سپری کرد.
کارنامه درخشان علمی و اجرایی
این استاد فقید که از سال ۱۳۷۲ به عضویت هیئت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله درآمد، در طول بیش از سه دهه خدمت، مسئولیت‌های خطیر علمی و اجرایی متعددی را بر عهده داشت. ریاست پژوهشکده مهندسی ژئوتکنیک، مدیریت گروه ژئوتکنیک لرزه‌ای، عضویت در هیئت امنا و هیئت ممیزه پژوهشگاه، و حضور مؤثر در تدوین ضوابط و دستورالعمل‌های تخصصی مهندسی زلزله، تنها بخشی از فعالیت‌های ماندگار این دانشمند فقید در خدمت به جامعه مهندسی کشور است.
کمالیان علاوه بر مسئولیت‌های اجرایی، در عرصه آموزش نیز حضوری فعال داشت؛ هدایت ده‌ها رساله کارشناسی ارشد و دکتری و تألیف بیش از ۷۵ مقاله علمی-پژوهشی در نشریات معتبر داخلی و بین‌المللی (ISI و ISC)، او را به یکی از مراجع علمی حوزه ژئوتکنیک لرزه‌ای بدل کرده بود.
صدرپژوهی؛ میراث فرهنگی استاد
وجه متمایز زندگی علمی دکتر کمالیان، اهتمام ویژه ایشان به پژوهش‌های تاریخی و فرهنگی در خصوص خاندان صدر بود. وی که به عنوان یکی از بزرگ‌ترین «صدرپژوهان» تاریخ معاصر شناخته می‌شد، بخشی از عمر پربار خود را وقف تبیین ابعاد شخصیت امام موسی صدر و خاندان شریف صدر کرد. تألیف آثاری نظیر «عزت شیعه»، «فریاد در خاموشی»، «صدرِ دین»، «مشاهیر خاندان صدر» و «قصه‌ی راز نی»، گواهی بر دغدغه‌مندی فرهنگی این استاد مهندسی است. او با تأسیس انتشارات «راز نی» در سال ۱۳۹۵، تلاش کرد تا آثار اصیلی را در حوزه تاریخ و فرهنگ معاصر منتشر کند که همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است.
روایت یک زندگی
آنچه دکتر کمالیان را از دیگر استادان متمایز می‌ساخت، زیستِ چندفرهنگی و مسیر پرفرازونشیب زندگی او بود. وی در شرح‌حالی که از خود بر جای گذاشته، متولد مرداد ۱۳۴۳ در شهر «آخن» آلمان است. فرزندِ پدری تاجر و قمی و مادری آلمانی که با تشرف به اسلام، خود را وقف ترجمه آثار دینی کرد. او دوران کودکی را تا سال ۱۳۵۲ در آلمان گذراند، اما با بازگشت به قم، نزد پدربزرگش، حاج میرزا احمد کمالیان، در سرای همدانی‌ها، با فضای اصیل بازار و مجاورت با علما مأنوس شد.
نقطه عطف زندگی او، سال ۱۳۵۴ و همزمان با زندانی شدن پدر بود. در آن سال‌های سخت، سرپرستی وی در غیاب والدین، به عمویش و شهید آیت‌الله دکتر سید محمد حسینی بهشتی سپرده شد؛ تجربه‌ای که بی‌تردید در شکل‌گیری شخصیتِ منظم، جهادی و حق‌طلب او نقشی کلیدی داشت. وی پس از تحصیل در مدرسه نیکان تهران و ورود به دانشگاه فنی تهران، همزمان با تحصیل در مهندسی عمران، در سال‌های دفاع مقدس نیز به عنوان دانشجوی بسیجی در بخش‌های مهندسی جنگ حضور یافت و الگویی از یک «مهندس متعهد» را ترسیم کرد.