بازنگری طرح جامع قم با رویکرد ارتقای تاب‌آوری شهری
مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم خواستارشد :
مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم گفت: بازنگری طرح جامع شهر قم باید از نگاه صرفاً توسعه‌محور عبور کرده و با بهره‌گیری از درس‌آموخته‌های جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، به سمت تضمین تداوم زندگی، کاهش آسیب‌پذیری و ارتقای تاب‌آوری شهری حرکت کند.
به گزارش ندای قم ،مهندس مهدی متقیان روز دوشنبه در جلسه بررسی طرح جامع شهر قم در شورای اسلامی شهر، با تأکید بر ضرورت توجه جدی به الزامات پدافند غیرعامل در برنامه‌ریزی شهری اظهار کرد: شهری که برای شرایط بحران طراحی نشده باشد، حتی اگر از نظر کالبدی توسعه‌یافته و از فناوری‌های هوشمند برخوردار باشد، در برابر بحران‌های ترکیبی می‌تواند آسیب‌پذیر شود.
وی افزود: تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نشان داد که در شرایط بحران، علاوه بر تهدیدهای مستقیم، احتمال اختلال در زیرساخت‌های حیاتی، آب، برق، ارتباطات، حمل‌ونقل، خدمات درمانی و سایر خدمات عمومی وجود دارد و از این رو، تاب‌آوری باید از مرحله طراحی و برنامه‌ریزی در ساختار شهر نهادینه شود.
متقیان با اشاره به ضرورت رعایت دستورالعمل الزامات پدافند غیرعامل در طرح‌های توسعه و عمران شهری گفت: پدافند غیرعامل نباید به عنوان یک پیوست مطالعاتی در پایان فرآیند تهیه طرح جامع دیده شود، بلکه باید از ابتدا در نحوه استقرار جمعیت، جانمایی کاربری‌ها، مراکز حساس، زیرساخت‌های حیاتی، شبکه‌های ارتباطی و نظام خدمات‌رسانی شهر لحاظ شود.
ضرورت تهیه نقشه آسیب‌پذیری قم
مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم خواستار تهیه نقشه جامع آسیب‌پذیری شهر قم در فرآیند بازنگری طرح جامع شد و بیان کرد: باید مشخص شود کدام مناطق، زیرساخت‌ها و کاربری‌های شهری در برابر تهدیدها و اختلالات احتمالی آسیب‌پذیرتر هستند و چگونه می‌توان با اقدامات پیشگیرانه، میزان این آسیب‌پذیری را کاهش داد.
وی ادامه داد: طرح جامع آینده باید علاوه بر تعیین نحوه توسعه شهر، پاسخ روشنی برای چگونگی حفظ خدمات حیاتی و مدیریت شهر در شرایط اضطراری داشته باشد.
ساماندهی و خروج مراکز پرخطر از پهنه‌های نامناسب
متقیان یکی دیگر از محورهای مهم بازنگری طرح جامع را شناسایی، ساماندهی و در موارد لازم خروج مراکز و تأسیسات پرخطر از پهنه‌های نامناسب شهری دانست و گفت: توسعه تدریجی شهر در اطراف برخی مراکز پرخطر می‌تواند فاصله ایمنی میان این مراکز و مناطق مسکونی و جمعیتی را کاهش دهد و در زمان حادثه، دامنه خسارت را افزایش دهد.
وی تصریح کرد: لازم است در بازنگری طرح جامع، مراکز پرخطر موجود شناسایی و حریم‌ها و پهنه‌های ایمن آنها مشخص شود و برای مراکزی که ادامه فعالیت آنها در موقعیت فعلی با الزامات ایمنی و پدافند غیرعامل سازگار نیست، برنامه مشخصی برای کاهش خطر، اصلاح کاربری، جابه‌جایی یا خروج تدریجی پیش‌بینی شود.
مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم خاطرنشان کرد: ساماندهی این مراکز باید با برنامه‌ریزی حقوقی، اقتصادی و اجرایی همراه باشد تا ضمن رعایت حقوق ذی‌نفعان، ایمنی عمومی و مصالح شهر نیز تأمین شود.
توجه به طرح شهید شاطری در برنامه‌ریزی شهری
وی همچنین بر ضرورت توجه به الزامات طرح شهید شاطری در بازنگری طرح جامع تأکید کرد و گفت: فضاهای امن، پناهگاه‌ها، اسکان اضطراری و ظرفیت فضاهای باز شهری باید در ساختار برنامه‌ریزی آینده قم پیش‌بینی شود.
متقیان افزود: باید مشخص شود که در هر محله و ناحیه شهری، در شرایط اضطراری چه ظرفیت‌هایی برای تجمع و اسکان موقت وجود دارد و مسیرهای دسترسی و امدادرسانی چگونه حفظ خواهد شد.
وی تأکید کرد: فضاهای باز شهری در شرایط بحران می‌توانند بخشی از زیرساخت تاب‌آوری شهر باشند و لازم است این ظرفیت در فرآیند طراحی و توسعه شهری مورد توجه قرار گیرد.
شهر هوشمند باید از ابتدا امن طراحی شود
مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم با اشاره به توسعه شهر هوشمند اظهار کرد: هوشمندسازی شهر در کنار فرصت‌های فراوان، آسیب‌پذیری‌های جدیدی نیز ایجاد می‌کند و امنیت سایبری باید همزمان با توسعه زیرساخت‌های هوشمند مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: سامانه‌های کنترل ترافیک، حمل‌ونقل هوشمند، مدیریت آب و انرژی، دوربین‌های شهری، مراکز داده و سامانه‌های مدیریت بحران، بخشی از زیرساخت‌های حیاتی آینده شهر هستند و باید از ابتدا با رویکرد امنیت و تاب‌آوری طراحی شوند.
متقیان خاطرنشان کرد: پیش‌بینی سامانه‌های پشتیبان، امکان بازیابی اطلاعات، تداوم خدمات در زمان اختلال، حفاظت از مراکز داده و تفکیک شبکه‌های حساس باید در برنامه‌ریزی شهر هوشمند قم مورد توجه قرار گیرد.
وی گفت: شهر هوشمند بدون امنیت سایبری، الزاماً شهر تاب‌آور نیست و هوشمندی باید در خدمت تداوم خدمات و افزایش تاب‌آوری شهر قرار گیرد.
قم باید شهری امن‌تر، تاب‌آورتر و آماده‌تر برای آینده باشد
مدیرکل پدافند غیرعامل استان قم در پایان تأکید کرد: بازنگری طرح جامع قم فرصتی است تا درس‌آموخته‌های جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان از سطح تجربه به ضابطه، برنامه و تصمیمات فضایی شهر منتقل شود.
وی افزود: رعایت الزامات پدافند غیرعامل در طرح‌های توسعه و عمران شهری، تعیین تکلیف مراکز پرخطر، پیش‌بینی فضاهای امن و اضطراری بر اساس الزامات طرح شهید شاطری و تأمین امنیت زیرساخت‌های شهر هوشمند، باید در زمره محورهای اصلی بازنگری طرح جامع قم قرار گیرد.
متقیان خاطرنشان کرد: طرح جامع آینده قم نباید فقط به این پرسش پاسخ دهد که شهر چگونه توسعه پیدا کند؛ بلکه باید مشخص کند که در صورت وقوع یک بحران ترکیبی نظامی، طبیعی، سایبری یا زیرساختی، چگونه می‌توان تداوم زندگی و خدمات ضروری مردم را تضمین کرد.
وی در پایان گفت: قم آینده فقط نباید شهری توسعه‌یافته‌تر باشد؛ باید شهری امن‌تر، تاب‌آورتر و آماده‌تر برای آینده باشد.
