ندای قم / یادداشت / سید رضا دهناد/ دکترای علوم سیاسی؛ طرح موضوع «محاصره دریایی ایران» درنگاه نخست، چنین اقدامی میتواند به عنوان ابزاری برای افزایش فشار بر ایران و کاهش فشار افکار عمومی امریکایی ها از روی ترامپ باشد، اما واقعیتهای جغرافیایی، تجاری و امنیتی منطقه نشان میدهدکه ترامپ در اجرای این محاصره نیم بند با چالشهای جدی روبهروست و و زیان ادامه این شرارت و دزدی دریایی قبل از آنکه متوجه ایران باشد متوجه خود امریکایی هاست و ظاهرا این بار هم ترامپ از روی استیصال و بیچارگی به قماری دست زده است که شاید قمار آخرش باشد !
خلیج فارس و آبراههای پیرامونی آن از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی و تجارت در جهان به شمار میروند. بخش قابل توجهی از صادرات نفت و گاز کشورهای منطقه از همین مسیرها انجام میشود و بسیاری از اقتصادهای منطقهای به امنیت و ثبات این آبراهها وابستهاند. به همین دلیل، هرگونه تنش یا محدودیت در این مسیرها میتواند دامنهای فراتر از یک کشور داشته باشد و بر اقتصاد و تجارت جهانی اثر بگذارد.
از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی ایران ویژگیهایی دارد که مفهوم «محاصره کامل» را با دشواری مواجه میکند. ایران علاوه بر دسترسی به آبهای جنوبی، از هزاران کیلومتر مرز زمینی با کشورهای مختلف برخوردار است و شبکهای از مسیرهای ترانزیتی و کریدورهای منطقهای در پیرامون آن قرار دارد. همین ویژگیها باعث میشود که تجارت و مبادلات اقتصادی تنها به یک مسیر محدود نباشد و امکان استفاده از مسیرهای جایگزین همچنان وجود داشته باشد.
فعالسازی و تقویت کریدورهای زمینی و ریلی در شمال و شرق کشور، توسعه بنادر شمالی و افزایش تعاملات تجاری با همسایگان از جمله عواملی است که میتواند بخشی از فشارهای احتمالی را خنثی کند . در کنار این ملاحظات اقتصادی و جغرافیایی، یک واقعیت مهم دیگر نیز وجود دارد: امنیت و ثبات آبراههای منطقه یک موضوع جمعی است. بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس به همان مسیرهایی وابستهاند که در صورت تشدید تنشها ممکن است دچار اختلال شوند. از این رو، هر اقدامی که موجب ناامن شدن یا محدود شدن این مسیرها شود، میتواند پیامدهایی برای کل منطقه به همراه داشته باشد.
تجربه نشان داده است که فشارهای خارجی علیه ایران ، دربلندمدت ایران را اغلب به سمت ایجاد سازوکارهای جایگزین سوق داده است . تقویت زیرساختهای حملونقل، توسعه همکاریهای منطقهای و تنوعبخشی به مسیرهای تجارت خارجی از جمله راهکارهایی است که میتواند در چنین شرایطی نقش تعیینکنندهای ایفا کند.
موضوع محاصره دریایی ایران توسط ترامپ صرفا یک اقدام نظامی نیست بلکه در واقع بخشی از یک معادله پیچیده منطقهای است که در آن اقتصاد، جغرافیا، امنیت انرژی و روابط بینالملل به شکلی درهمتنیده ای عرصه تصمیم گیری را بر ترامپ تنگ کرده است معادلهای که در آن هر تصمیم اشتباه میتواند پیامدهای وحشتناکی را برای ترامپ رقم بزند .
