ندای قم/ عباس جعفری / پژوهشگر حوزه حکمرانی؛ فرآیند انتخابات شورای شهر در قم، با فعالیت پررنگ گروهها، ائتلافها و چهرههای متنوع سیاسی وارد مرحله حساسی شده است. با این حال، صرف تشکیل گروه یا ارائه فهرست های انتخاباتی، لزوماً به معنای داشتن نگاه حرفهای و مسئولانه به حکمرانی شهری نیست. تجربه دورههای گذشته نشان داده است که بخشی از فعالیتهای انتخاباتی اعم از فردی و گروهی، بهجای تمرکز بر دغدغههای واقعی شهر، ابزاری برای دستیابی به جایگاههای مدیریتی، نفوذ در ساختار اجرایی و پیگیری منافع کوتاهمدت برخی از اشخاص و ائتلاف های سیاسی بوده است. روندی که با ماهیت و فلسفه وجودی شورای شهر ناسازگار بوده و این نهاد را تا حد قابل توجهی از مقبولیت عمومی و جایگاه تاثیر گذاری واقعی تنزل داده است.
هدف از تشکیل این نهاد مردمی کمک به ارتقاء مدیریت شهری بود و به هیچ وجه قرار نبود سکوی پرتاب سیاسی و عرصه تحقق علایق شخصی شود. جای تأسف دارد ستون تصمیمسازی شهری که باید بر قانونگذاری محلی، نظارت مؤثر و مدیریت آینده شهر تمرکز کند بهحدی دچار انحطاط در نحوه ورود داوطلبان و در ادامه عملکرد منتخبین شود که عملا این نهاد را به طرز فاجعه باری دچار نقص عملکردی در ابعاد گوناگون کند که در زمانی دیگر به آن پرداخته خواهد شد.
آنچه داوطلب انتخابات شورای شهر باید بداند
اما به جهت اینکه در این دوره برخی از گروهها و سیاسیون فراتر از احزاب به دلایل مختلف که آن هم نیاز به کالبد شکافی دارد احساس تکلیف کرده و در صدد ارائه لیست می باشند، ضروری است به جهت آگاه سازی افکار عمومی، اصلی ترین معیارهای تشخیص نامزد اصلح فراتر از شعارها و محبوبیت ظاهری برای مردم تبیین شود. معیارهایی که اگر مبنا قرار گیرند، انتخابات بهجای اهداف منفعت طلبانه، رقابتهای جناحی و تبلیغاتی، به سمت ارتقای کیفیت حکمرانی شهری، هدایت خواهد شد.
فهم عمیقی از اقتصاد شهری و منابع درآمد پایدار داشته باشد
نخست اینکه، داوطلب انتخابات شورای شهر باید فهم عمیقی از اقتصاد شهری و منابع درآمد پایدار داشته باشد. شهر از طریق اقتصادش اداره میشود. نامزد اصلح باید منابع درآمد پایدار را بشناسد و بر پیامدهای وابستگی به درآمدهای مخرب مانند تراکمفروشی و تخلف در ساخت و سازها اشراف داشته باشد تا شهرداری از چرخه ناپایداری مالی خارج شود. فقدان درک اقتصادی، شورا را به سمت تصمیماتی میبرد که آینده شهر را به گروگان میبرد.
شناخت دقیق جایگاه حقوقی شورا و مرزبندی با امور اجرایی
مورد دیگر از شرایط حضور در این عرصه، شناخت دقیق جایگاه حقوقی شورا و مرزبندی با امور اجرایی است. بسیاری از نامزدهای انتخابات شورای شهر در رویاپردازی ها و توهم اجرای ایده ها و برداشت های شخصی خود از مدیریت شهری سیرمی کنند. در مواجه حضوری با برخی از آنها و شنیدن نقطه نظرات این افراد، به نظر می رسد آنها این نهاد را با مجلس و یا استانداری و حتی سازمان ملل متحد به اشتباه گرفته اند و با توجه به سابقه این انتخابات و نحوه حضور مردم در کنار صندوق های رای، ورود این افراد در لیست منتخبین نهایی هم بعید نیست چرا که ثابت شده است عمده مردم نیز شناخت جامعی از وظایف شوراها ندارند.
شورای شهر نهاد اجرایی نیست
شورای شهر نهاد اجرایی نیست. نامزدی که وعده استخدام، پروژه سازی یا دخالت مستقیم در شهرداری میدهد، یا از ساختار حکمرانی اطلاع کافی ندارد یا آگاهانه افکار عمومی را فریب میدهد و یا بدنبال منافع دیگری هست. شورای شهر باید سیاستگذاری کند، تصویبنامههای دقیق ارائه دهد و نظارت مؤثر بر شهرداری داشته باشد. داوطلبان باید بر حد و مرز دخالت شورای شهر در امور اجرایی شهرداری احاطه داشته باشند.
آیندهنگری و پرهیز از تصمیمات پوپولیستی
از شاخص ضروری دیگر یک منتخب ایدهآل، آیندهنگری و پرهیز از تصمیمات پوپولیستی است، چرا که مدیریت شهری، حوزه تصمیمات بلندمدت است. نامزد اصلح باید بتواند پیامد تصمیمها را در افق ۵ تا ۲۰ ساله تحلیل کند. شهر محصول تصمیمات لحظهای و دوران تبلیغات نیست و نتیجه سیاستگذاریهای انباشته است. کسی که شورا را سکوی پرتاب سیاسی و اقتصادی میبیند، ناگزیر تصمیمات خود را با مصلحت و منافع شخصی تنظیم می کند. نامزدهایی که به دنبال تصمیمات فوری، پرسر و صدا و محبوبیتساز هستند، معمولاً شهر را گرفتار هزینههای انباشته و بحرانهای پنهان میکنند. شورا جای سیاستگذاری مبتنی بر داده، تحلیل و آیندهنگری است.
استقلال رأی و مصونیت در برابر منافع شخصی و گروهی
استقلال رأی و مصونیت در برابر منافع شخصی و گروهی بخصوص در مورد انتخابات شورای اسلامی شهر از ضروری ترین اولویتهای انتخاب افراد اصلح است. چراکه یکی از مهمترین آسیبهای شورای شهر قم، ورود منافع شبکهای و فردی به تصمیمگیریها بوده است.
نامزد اصلح باید استقلال رأی داشته باشد، در برابر فشارها بایستد و سازوکار شفافیت و پاسخگویی را بشناسد. شورا نباید سکوی نفوذ در مدیریت شهری یا مقدمهای برای مناصب دیگر باشد. مورد مهم دیگر این است که داوطلب حضور در شورای شهر باید شناخت صحیح و واقعی از اولویتهای شهر داشته باشد.
شورا محل تشخیص اولویتهای کلان شهر است
شورا محل تحقق دغدغههای فردی نیست و محل تشخیص اولویتهای کلان شهر است. چند سالی هست بسیاری از منتقدین شهرداری و برخی از نامزدهای همین دوره از انتخابات بر ضعف فعالیت های فرهنگی شهرداری مانور می دهند که البته عمده آنها هم وارد نیست، اما بهتر است در ابتدا همه آنها بدانند که اگر دغدغه های این افراد، گروهها و یا هیئات قرار است از محل درآمدهای ناسالم تأمین شود، نه تنها مفید نیست، بلکه به تداوم چرخه تخلف و بیانضباطی مالی شهر کمک میکند و نتیجه معکوس خواهد داد.
سخنی با ارائه دهندگان لیست ها
نامزد متخصص و ارائه دهندگان لیست ها، پیش از هر موردی باید منبع تأمین مالی تصمیمات را بفهمند. شورای شهر، محلی برای نمایش و شعار نیست بلکه عرصه تصمیمات سخت، تخصصی و آیندهساز است. امید است با شناخت معیارهای حرفهای انتخاب نامزد اصلح، قم از تکرار تجربههای پرهزینه دورههای گذشته دور شود و مسیر حکمرانی شهری به سمت عقلانیت، شفافیت و پیشرفت خردمندانه هدایت شود.
لازم به ذکر است :انتخابات شورهای اسلامی شهر و روستا قراراست 11 اردیبهشت ماه برگزارشود.
