رونمایی از هفت اثر میراث علمی علمای استرآباد و جرجان
با حضور نماینده ولی فقیه در استان گلستان در قم برگزار شد؛
مراسم رونمایی و معرفی هفت اثر از میراث علمی اندیشمندان استرآباد و جرجان روزپنجشنبه ۱۹ شهریور با حضور نماینده ولی فقیه در استان گلستان در قم برگزار شد .
به گزارش ندای قم ،نماینده ولیفقیه در استان گلستان و امام جمعه گرگان در این آیین گفت:یکی از رسالتهای اساسی حوزههای علمیه، حفظ و احیای آثار سترگ پیشینیان است؛ آثاری که نهتنها در فقه و اصول، بلکه در علوم کلامی، اعتقادی و فلسفی ذخایری بیبدیل بهشمار میروند.
لزوم توجه حوزههای علمیه به مسائل جدید جامعه
آیتالله سیدکاظم نورمفیدی با تأکید بر ضرورت ورود حوزههای علمیه به مسائل جدید و نوپدید گفت: در کنار احیای میراث علمی گذشتگان، حوزههای علمیه باید مسائل جدیدی را که در جوامع انسانی پدید آمده و در گذشته سابقه نداشته یا در متون فقهی مورد بحث قرار نگرفته است، مورد توجه و بررسی قرار دهند.
آیتالله نورمفیدی افزود: بسیاری از مسائل جدید در زندگی انسان امروز پدید آمده است و حوزههای علمیه باید نسبت به آنها اشراف علمی داشته باشند، این مسائل را بررسی کنند و بدانند دنیا درباره آنها چه میگوید و دیدگاه اسلام و مکتب اهلبیت(ع) درباره آنها چیست.
وی تصریح کرد: لازم است حوزههای علمیه در زمینه فقه معاصر و مسائل جدید جامعه، پژوهشهای جدی و عمیق انجام دهند و پاسخهای علمی، مستدل و روزآمد برای نیازهای جامعه ارائه کنند.
ضرورت پاسخ علمی به شبهات علیه تشیع
نماینده ولیفقیه در استان گلستان همچنین با اشاره به برخی مباحث و مطالب مطرحشده در جهان اهل سنت علیه تشیع، این مسئله را از دیگر عرصههای مهم فعالیت حوزههای علمیه دانست و گفت: گاهی در جهان اهل سنت مطالبی علیه تشیع مطرح میشود که اگر به آنها پاسخ علمی داده نشود، ممکن است به تدریج این مطالب به یک باور و فرهنگ در میان بخشی از جامعه اسلامی تبدیل شود.
وی تأکید کرد: حوزههای علمیه باید در این زمینه وارد میدان شوند و در مسائل فقهی، اعتقادی، کلامی، تفسیری و دیگر موضوعات مرتبط، پاسخهای علمی و مستدل ارائه کنند.
آیتالله نورمفیدی افزود: این مسئله بهویژه برای جهان اسلام اهمیت دارد و باید حقیقت و دیدگاه مکتب تشیع بهصورت دقیق و منطقی تبیین شود تا از شکلگیری برداشتهای نادرست و انحرافی جلوگیری شود.
وی با تأکید بر اینکه شیوه ورود به این مباحث اهمیت فراوانی دارد، گفت: در مواجهه علمی با دیدگاههای دیگر مذاهب، باید از منطق، استدلال و گفتوگوی علمی استفاده کرد و از برخوردهای تند و احساسی پرهیز داشت.
نماینده ولیفقیه در استان گلستان با اشاره به شیوه علمی مرحوم آیتالله بروجردی در تعامل با علمای اهل سنت و همچنین روش علامه سیدشرفالدین در کتاب «المراجعات» اظهار داشت: این بزرگان با منطق و استدلال وارد گفتوگو میشدند و همین روش علمی و منطقی میتواند الگوی مناسبی برای مواجهه با مسائل اختلافی در جهان اسلام باشد.
وی خاطرنشان کرد: با زور و برخورد نمیتوان اندیشهای را بر دیگری تحمیل کرد؛ آنچه میتواند اثرگذار باشد، منطق، تفکر و استدلال است و حوزههای علمیه باید با همین رویکرد وارد عرصه تبیین معارف تشیع شوند.
استرآباد و جرجان؛ بخشی از تاریخ علمی ایران
نماینده ولیفقیه در استان گلستان با اشاره به پیشینه تاریخی و علمی منطقه استرآباد و جرجان اظهار داشت: این منطقه در طول تاریخ محل حضور و فعالیت عالمان و دانشمندان برجستهای بوده است و باید این ظرفیت علمی و تاریخی بیش از گذشته معرفی شود.
وی با اشاره به بخشی از زندگی ابنسینا و حضور وی در منطقه جرجان و استرآباد گفت: در منابع تاریخی آمده است که ابنسینا در مقطعی به این منطقه آمد و قصد داشت در پناه قابوس بن وشمگیر قرار گیرد، اما پس از درگذشت قابوس، مسیر زندگی او تغییر کرد و سرانجام به همدان رفت و در آنجا مستقر شد.
آیتالله نورمفیدی افزود: این موضوع نشان میدهد که منطقه جرجان و استرآباد در دورههای تاریخی مختلف از ظرفیت علمی و فرهنگی قابل توجهی برخوردار بوده و باید این سابقه به شکل دقیق و مستند مورد بررسی قرار گیرد.
وی با اشاره به شخصیت علمی محمدامین استرآبادی نیز بر ضرورت بررسی علمی اندیشههای وی تأکید کرد و گفت: افکار و اندیشههای محمدامین استرآبادی باید با نگاه علمی و تحقیقی مورد بررسی قرار گیرد و نباید نسبت به شخصیتها و جریانهای فکری گذشته صرفاً با نگاه منفی برخورد کرد.
نماینده ولیفقیه در استان گلستان ادامه داد: باید اندیشهها و آثار این شخصیتها را شناخت، بررسی کرد و نقاط قوت و ضعف آنها را با روش علمی مورد ارزیابی قرار داد؛ چراکه از مجموع افکار و اندیشههای آنان میتوان برای شناخت بهتر تاریخ تفکر شیعه بهره برد.
احیای میراث علمی چراغ راهی برای نسل امروز و آیندگان است
مدیر موسسه فرهنگی دارالمعرفه نیز درحاشیه این مراسم در گفت وگویی با تأکید بر ضرورت احیای این آثار گفت: بخش قابل توجهی از میراث علمی علمای این خطه همچنان در کتابخانهها باقی مانده و باید با تحقیق، تصحیح و انتشار در اختیار پژوهشگران و نسل امروز قرار گیرد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدمجتبی نورمفیدی، با اشاره به جایگاه ویژه این منطقه در تاریخ علمی ایران گفت: این منطقه در دورههایی کانون علم و مهد فکر و اندیشه بوده و عالمان و اندیشمندان بزرگی در آن پرورش یافتهاند که آثار مهم و ارزشمندی از آنان به یادگار مانده است.
وی افزود: شمار آثاری که تاکنون از این بزرگان منتشر شده، در مقایسه با آثاری که همچنان در کتابخانهها به صورت گنجی پنهان باقی مانده، بسیار اندک است و وظیفه ماست برای معرفی، تحقیق، تصحیح و انتشار این آثار تلاش کنیم.
رئیس موسسه فرهنگی دارالمعرفه ادامه داد: احیای این میراث علمی، ادای دین به عالمانی است که برای رشد علم و اندیشه و علوم اسلامی و فرهنگ این سرزمین تلاش کردهاند و از سوی دیگر میتواند چراغ راهی برای نسل امروز و آیندگان باشد.
حجتالاسلام والمسلمین نورمفیدی گفت: در مراسم امروز سه اثر که پیش از این منتشر شده بود معرفی و چهار اثر جدید در موضوعات اصولی، حدیثی و اعتقادی رونمایی شد و امیدواریم تحقیقات انجامشده بر روی این آثار، آنها را به منابعی مفید و قابل استفاده برای اهل تحقیق و پژوهش تبدیل کند.
ضرورت احیای آثار میراث علمی علمای گذشته استر آباد
قائممقام مؤسسه دارالمعرفه نیز در این مراسم با تأکید بر ضرورت احیای آثار گذشتگان گفت: بخش قابل توجهی از میراث علمی علمای این خطه همچنان در کتابخانهها باقی مانده و باید با تحقیق، تصحیح و انتشار در اختیار پژوهشگران و نسل امروز قرار گیرد.
حجتالاسلام مصطفی مسعودی قائممقام مؤسسه دارالمعرفه با معرفی آثار رونماییشده اظهار کرد: «ضوابط الرضا» اثر میرداماد، «شرح تهذیب الاحکام» و «فوائد المکیه» از ملا محمدامین استرآبادی، «خلاصه الوصول» اثر محمدباقر موسوی استرآبادی، «رساله عباسیّه» اثر سلطان حسین واعظ استرآبادی، «شرح قواعد» و «شرح کتاب اعتقادات صدوق» از ابوالفتح بن میرمخدوم حسینی استرآبادی، آثاری هستند که در این مراسم رونمایی شدند.
مسعودی همچنین از آمادهسازی دو اثر دیگر از میراث علمی این منطقه برای انتشار خبر داد و گفت: «دفتر میراث استرآباد» و «شرح کتاب مکارم الاخلاق» در حال تحقیق و آمادهسازی قرار دارند و پس از طی مراحل علمی و پژوهشی، منتشر خواهند شد.
وی با تقدیر از پژوهشگرانی که در فرآیند احیا و آمادهسازی این آثار مشارکت داشتهاند افزود: حججالاسلام والمسلمین علی فاضلی، آلطٰها، کرباسچی، روحالله فاضلی و منگلهچی از جمله پژوهشگرانی هستند که در این عرصه فعالیت کردهاند و آثار رونماییشده حاصل تلاش و پژوهش آنان است.
قائممقام مؤسسه دارالمعرفه در ادامه به دومین محور فعالیت این مؤسسه اشاره کرد و گفت: بخش دیگری از فعالیتهای دارالمعرفه به گردآوری، تدوین و انتشار آثار آیتالله سیدکاظم نورمفیدی اختصاص دارد که تاکنون ۱۰ عنوان اثر در ۱۹ جلد از مجموعه سخنرانیها و مباحث ایشان در موضوعات مختلف منتشر شده است.
انتشار ۳۰ عنوان اثر از آیتالله سیدمجتبی نورمفیدی
حجت الاسلام مسعودی در ادامه سومین محور فعالیت مؤسسه دارالمعرفه را آثار علمی آیتالله سیدمجتبی نورمفیدی عنوان کرد و افزود: تاکنون ۳۰ عنوان اثر از ایشان در موضوعات مختلف فقهی، اصولی، رجالی، تفسیری و معارف اهلبیت(ع) منتشر شده است.
وی از آمادهسازی آثار جدید این استاد حوزه برای انتشار نیز خبر داد و گفت: ۲۰ عنوان اثر دیگر از آثار آیتالله سیدمجتبی نورمفیدی در دست تنظیم و آمادهسازی برای انتشار قرار دارد.
استرآباد؛ یکی از مراکز مهم فرهنگی شیعه
رئیس کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران با اشاره به پیشینه علمی و مذهبی استرآباد گفت: این منطقه یکی از مراکز مهم فرهنگی شیعه در تاریخ بوده و زمینه آن وجود دارد که پژوهشی مستقل درباره «مکتب شیعی استرآباد» انجام شود.
حجتالاسلام والمسلمین رسول جعفریان رئیس کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، در آیین معرفی و رونمایی از هفت اثر از آثار دانشمندان استرآباد، با اشاره به سابقه مطالعات تاریخی خود درباره این منطقه اظهار داشت: حدود ۲۶ سال پیش مقالهای درباره استرآباد نوشتم و از آن زمان تاکنون نیز در مطالعات تاریخی مختلف با پیشینه و ظرفیتهای علمی و فرهنگی این منطقه مواجه بودهام.
رئیس کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی دانشگاه تهران با اشاره به تفاوت تاریخی میان استرآباد و جرجان افزود: جرجان قدیم در محدودهای نزدیک به گنبدکاووس امروزی قرار داشته و با استرآباد فاصله داشته است، اما هر دو منطقه در تاریخ ایران و جهان اسلام از اهمیت قابل توجهی برخوردار بودهاند.
پژوهشگر تاریخ اسلام با اشاره به تغییر نام استرآباد در دوره معاصر گفت: در سال ۱۳۱۶ نام استرآباد و صحرا به «گرگان و دشت» تغییر یافت و بعدها عنوان گرگان برای این منطقه تثبیت شد؛ در حالی که نام استرآباد حامل پیشینهای تاریخی و فرهنگی است که باید مورد توجه و بازشناسی قرار گیرد.
حجت الاسلام والمسلمین جعفریان با طرح مفهوم «شهر فرهنگی» اظهار داشت: وقتی از یک شهر فرهنگی سخن میگوییم، منظور شهری است که دارای یک مکتب و جریان فکری مشخص باشد و بتوان مجموعهای از آرا و اندیشههای متمایز را در آن شناسایی کرد؛ همانگونه که از مکتب حله یا مکتب نجف سخن گفته میشود.
وی ادامه داد: استرآباد نیز در کنار شهرهایی مانند کوفه، قم، بغداد، حله، نجف، کربلا و مشهد، از جمله مراکز مهم فرهنگی شیعه بوده و شخصیتهای علمی برجستهای از این منطقه برخاستهاند.
رئیس کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران تصریح کرد: به نظر میرسد زمینه لازم برای انجام پژوهشی مستقل درباره «مکتب شیعی استرآباد» وجود دارد؛ همانگونه که درباره مکتب قم و مکتب حله پژوهشهای مستقلی انجام شده است.
وی افزود: شناسایی ویژگیهای فکری، علمی و مذهبی عالمان استرآباد و بررسی ارتباط میان آنان میتواند به شناخت دقیقتر جایگاه این منطقه در تاریخ تشیع کمک کند.
تأکید بر تداوم انتشار آثار عالمان استرآباد
حجت الاسلام والمسلمین جعفریان ابراز امیدواری کرد: با ادامه فعالیتهای پژوهشی و انتشار آثار علمای استرآباد، جایگاه علمی و فرهنگی این منطقه بیش از گذشته شناخته شود.
وی خاطرنشان کرد: باید با استفاده از منابع خطی و تاریخی، ریشههای علمی و فرهنگی استرآباد و جرجان شناسایی، حفظ و به نسلهای آینده معرفی شود تا جایگاه این منطقه در تاریخ علم و فرهنگ اسلامی به شکل دقیقتری بازشناسی شود.
رئیس کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران در پایان تصریح کرد: معرفی آثار عالمان استرآباد تنها احیای چند اثر تاریخی نیست، بلکه اقدامی برای بازخوانی بخشی از تاریخ علمی و فرهنگی تشیع و شناخت سهم این منطقه در شکلگیری و انتقال اندیشه شیعی در ایران و جهان اسلام است.
آثار رونماییشده شامل ضوابط الرضاع اثر میرداماد، شرح تهذیب الاحکام و فوائد المکیه از ملا محمدامین استرآبادی، خلاصه الوصول اثر محمدباقر موسوی استرآبادی، رساله عباسیّه اثر سلطان حسین واعظ استرآبادی، شرح قواعد و ترجمه و شرح کتاب اعتقادات صدوق اثر ابوالفتح بن میرمخدوم حسینی استرآبادی است.
همچنین دفتر میراث استرآباد و شرح کتاب مکارم الاخلاق از دیگر آثاری هستند که مراحل تحقیق و آمادهسازی آنها برای انتشار در حال انجام است. در این مراسم بر تداوم فعالیتهای پژوهشی برای شناسایی و احیای میراث علمی علمای استرآباد و جرجان و همچنین توسعه مطالعات فقه معاصر و بررسی مسائل جدید مورد نیاز جامعه تأکید شد.
