ندای قم / یادداشت / سید جمالالدین حسینی کهنوج / پژوهشگر حکمرانی ؛ در هفتههای اخیر، افزایش قیمت روغن و کالاهای اساسی، فضای رسانهای و مجازی را با انبوهی از تصاویر و گزارشهای احساسی پر کرده است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است: آیا این افزایشها نشانه «شکست مدیریت اقتصادی» است یا بخشی از یک گذار ساختاری که با تدابیر حمایتی همراه شده است؟ این گزارش با نگاهی تحلیلی و مستند، تلاش میکند روایت واقعیت را از هیاهوی رسانهای جدا کند و نقش سازندهی کالابرگ یکمیلیونی را به عنوان سپر حمایتی در این گذار اقتصادی تبیین نماید.
۱. میدان جنگ اقتصادی و سلاح آگاهی
جنگ اقتصادی دشمن علیه ایران، امروز بیش از هر زمان دیگری به عرصهی «جنگ روایت» تبدیل شده است. شبکههای ضد مردمی میکوشند با بزرگنمایی مشکلات مقطعی، نارضایتی طبیعی ناشی از تغییرات اقتصادی را به «بحران اعتماد» و «ناامیدی عمومی» تبدیل کنند. در این میدان، سواد رسانهای اولین سلاح دفاعی است. باید بتوانیم میان «مسئلهی اقتصادی» و «هیاهوی رسانهای» تفکیک قائل شویم. بله، قیمت ها افزایش یافته؛ اما این افزایش، پیامد مستقیم حذف ارز ترجیحی و حرکت به سمت نظام تکنرخی ارز است – تصمیمی سخت اما ضروری برای رفع رانت و شفافسازی اقتصاد.
۲. چرا قیمت قیمت روغن و برخی کالاهای اساسی افزایش یافت؟
حذف ارز ترجیحی یکی از کلانترین تصمیمات اقتصادی دولت برای یکسانسازی نرخ ارز و تخصیص عادلانهتر منابع ارزی است. این سیاست، هرچند در کوتاهمدت موجب افزایش قیمت کالاهای وارداتی (از جمله روغن، گندم، تخممرغ) میشود، اما در بلندمدت دستاوردهای ساختاری دارد:
کاهش فساد و رانت ناشی از تفاوت نرخ ارز.
شفافیت در بازار ارز و جلوگیری از خروج غیرقانونی سرمایه.
هدفمندی یارانهها به جای پرداخت یارانه پنهان به واردکنندگان.
بنابراین، افزایش قیمت روغن و برخی کالاهای اساسی نه ناشی از «خیانت» یا «بیکفایتی»، که نتیجهی منطقی انتقال از یک نظام چندنرخی به نظام تکنرخی است. البته پذیرش این واقعیت به معنای نادیده گرفتن فشار بر دهکهای متوسط و ضعیف نیست؛ بلکه تأکید بر لزوم مدیریت تورمی و کنترل سفتهبازی در کنار اجرای سیاستهای حمایتی است.
۳. وضعیت بازار روغن: کمبود واقعی یا احتکار؟
گزارشهای میدانی خبرگزاریهایی مانند ایسنا و تابناک دو روایت از بازار روغن ارائه میدهند:
روایت اول: برخی کارخانهها به دلیل تأخیر در تأمین مواد اولیه با قیمت ارز آزاد، تولید را کاهش دادهاند.
روایت دوم: برخی شرکتهای پخش، موجودی انبارها را تا زمان اعلام قیمتهای رسمی عرضه نمیکنند.
هر دو روایت نشان میدهند که بازار در حال تنظیم با قواعد جدید است. اما احتکار یک تخلف اقتصادی آشکار است و دستگاههای نظارتی (سازمان حمایت مصرفکننده، دادستانهای عمومی) موظفند با قاطعیت با آن برخورد کنند. از سوی دیگر، مردم نیز میتوانند با گزارش موارد احتکار از طریق سامانههایی مانند ۱۲۴، در نقش ناظران مردمی عمل نمایند.
۴. کالابرگ یکمیلیونی: سازوکار جبرانی هوشمند
دولت بهموازات آزادسازی قیمتها، کالابرگ یکمیلیونی را برای بیش از ۷۱ میلیون نفر از دریافتکنندگان یارانه فعال کرده است. این اقدام چند هدف کلان را دنبال میکند:
جبران بخشی از فشار تورمی بر خانوارهای کمدرآمد.
هدایت یارانه به سمت کالاهای اساسی (شیر، گوشت، برنج، روغن، حبوبات و …) در بیش از ۲۶۰ هزار فروشگاه سطح کشور.
تقویت تولید داخلی با افزایش تقاضای مؤثر برای کالاهای ساخت داخل.
این سازوکار، برخلاف پرداخت نقدی، تضمین میکند که کمکهای دولتی مستقیماً به امنیت غذایی خانوارها تبدیل شود. طبق اعلام رسمی، اعتبار ماهانه هر فرد یک میلیون تومان است که در ابتدا به صورت پیشپرداخت چهار میلیون تومانی (معادل چهار ماه) برای تسهیل خریدهای اولیه در دسترس قرار گرفته است. همچنین کسانی که تاکنون یارانه دریافت نمیکردهاند، تا ۱۵ روز فرصت ثبتنام دارند تا از دیماه تحت پوشش این طرح قرار گیرند.
۵. رویکرد انقلابی: صبر، مقاومت و مشارکت سازنده
انقلاب اسلامی همواره در سختترین شرایط، تابآوری خود را به نمایش گذاشته است. امام خمینی (ره) فرمودند: «آنان که با اقتصاد میخواهند ما را شکست دهند، نمیدانند که ملت ایران با ایمان و ارادهاش، از سختترین محاصرهها نیز سربلند بیرون آمده است.» امروز نیز در میانه جنگ ترکیبی، تنها راه پیروزی، اتحاد، صبر و مشارکت هوشمندانه است:
انتقاد سازنده از کاستیها را ادامه دهیم، اما آن را به تخریب کلیت نظام تبدیل نکنیم.
به مسئولان یادآوری کنیم که وظیفه آنان کاهش رنج مردم از طریق عدالت، مبارزه با فساد و پاسخگویی شفاف است.
در فضای مجازی و واقعی، روایت امید و مقاومت را تقویت کنیم و اجازه ندهیم صدای یأس بر فضای جامعه حاکم شود.
نتیجهگیری: عبور از گذار با تابآوری ملی
جنگ اقتصادی ادامه دارد. دشمن با اهرم قیمتها میخواهد تابآوری ملی را بیازماید. اما تاریخ نشان داده که این ملت، با ایمان، آگاهی و اجرای سیاستهای عدالتمحور، از سختترین گذرگاهها عبور کرده است. کالابرگ یکمیلیونی تنها یک کمک معیشتی نیست؛ نماد عزم نظام برای حمایت مستقیم و هدفمند از مردم در بحرانهای ساختاری است.
پس بیایید:
صبر پیشه کنیم، زیرا این گذارها موقتی است.
آگاهی را ارتقا دهیم و در دام موجسواری رسانهای نیفتیم.
از تسهیلات حمایتی (همان کالابرگ) بهموقع و هوشمندانه استفاده کنیم.
این سپر، قویترین سلاح ما در میدان جنگ اقتصادی است. به یقین، خداوند پشتیبان حق است و این سختیها نیز – مانند گذشته – گذرا خواهد بود. پاینده و آگاه باشید.
